Wat betekenen handelsspanningen voor ontwikkelingslanden?

Wat betekenen handelsspanningen voor ontwikkelingslanden?!

In een steeds meer onderling verbonden wereld zijn handelsspanningen – zoals tarieven, exportbeperkingen en geopolitieke conflicten – een terugkerend thema in de krantenkoppen.

Maar de betekenis van handelsspanningen voor ontwikkelingslanden gaat verder dan louter economisch jargon; ze vormen een tweesnijdend zwaard dat zowel de groei kan belemmeren als de innovatie kan stimuleren.

Terwijl grote mogendheden zoals de VS en China hun strategische rivaliteit voortzetten, worden kleinere economieën vaak geconfronteerd met verstoringen in de toeleveringsketens, volatiele grondstofprijzen en een afnemende toegang tot de markt.

Met de juiste strategieën kunnen deze spanningen echter juist een katalysator worden voor diversificatie en veerkracht op de lange termijn.

Het begrijpen van deze dynamiek is essentieel voor investeerders, beleidsmakers en ondernemers die actief zijn in opkomende markten.

Terwijl ontwikkelde landen schokken kunnen opvangen dankzij omvangrijke financiële reserves, beschikken ontwikkelingslanden vaak niet over dergelijke buffers.

Dit artikel onderzoekt de werkelijke gevolgen, onderbouwd met recente gegevens en originele inzichten.

Lees hieronder meer!

Belangrijkste onderwerpen die aan bod komen: een kort overzicht

Dit is wat we in volgorde zullen behandelen:

1. Wat zijn handelsspanningen precies?
2. Welke impact hebben handelsspanningen op ontwikkelingslanden?
3. Waarom zouden ontwikkelingslanden zich zorgen moeten maken?
4. Welke strategieën kunnen ontwikkelingslanden toepassen?
5. Veelgestelde vragen

++ Micro-influencers inzetten om de authenticiteit van een merk te vergroten

Wat zijn handelsspanningen precies?

Handelsspanningen ontstaan wanneer landen tarieven, quota of niet-tarifaire belemmeringen gebruiken om binnenlandse industrieën te beschermen of vermeende oneerlijke praktijken te bestraffen.

Deze maatregelen escaleren vaak van specifieke geschillen – zoals diefstal van intellectueel eigendom of gesubsidieerde export – tot bredere economische confrontaties.

Bovendien zijn de huidige spanningen nauw verweven met technologie en nationale veiligheid.

De aanhoudende beperkingen op de export van halfgeleiders en kritieke mineralen zijn treffende voorbeelden van hoe handelsbeleid een geopolitiek wapen is geworden.

++ Hoe de kredietwaardigheid de leenmogelijkheden voor ondernemers beïnvloedt

Bovendien ontvouwen de huidige conflicten zich, in tegenstelling tot traditionele handelsoorlogen uit het verleden, geleidelijk door middel van gefaseerde tarieven en selectieve verboden, waardoor er langdurige onzekerheid ontstaat in plaats van een onmiddellijke ineenstorting.

Welke impact hebben handelsspanningen op ontwikkelingslanden?

De effecten zijn zowel direct als indirect.

Ten eerste verhogen hogere invoertarieven op halffabrikaten de productiekosten van de ene op de andere dag.

Stel je voor dat een Vietnamese kledingfabriek plotseling 251 TP3T meer betaalt voor Chinese stof vanwege vergeldingsheffingen – deze margedaling kan hele exportseizoenen tenietdoen.

++ Schuldenconsolidatie versus herfinanciering: wat is nu echt de beste optie in december 2025?

Ten tweede hebben grondstofafhankelijke landen te lijden onder prijsvolatiliteit.

Wanneer grote afnemers importbeperkingen opleggen, overspoelt het overaanbod alternatieve markten, waardoor de prijzen voor koffie in Colombia of koper in Zambia kelderen.

Ten derde droogt de buitenlandse directe investering op. Multinationals stellen fabrieksuitbreidingen uit wanneer ze de tariefontwikkelingen vijf jaar vooruit niet kunnen voorspellen.

Volgens de meest recente World Economic Outlook van het IMF (april 2025) zal de groei van de wereldhandel naar verwachting afnemen van 4,21 biljoen ton in 2025 tot slechts 2,31 biljoen ton in 2026, grotendeels als gevolg van toenemend protectionisme – een vertraging die vooral exportgerichte ontwikkelingslanden treft.

Neem deze analogie: handelsspanningen werken als een plotselinge vorst in de lente.

Grote eikenbomen (in ontwikkelde economieën) verliezen mogelijk wel wat bladeren, maar overleven; jonge boompjes (in opkomende markten) lopen echter het risico op blijvende groeistagnatie, tenzij ze dringend worden beschermd of verplaatst.

Maar hier is een retorische vraag om over na te denken: als het wereldwijde handelssysteem is ontworpen om schepen te laten groeien, waarom zinken de kleinste schepen dan het snelst wanneer het tij keert?

Waarom zouden ontwikkelingslanden zich zorgen moeten maken?

Omdat de huidige golf van protectionisme dreigt decennia van armoedebestrijding teniet te doen.

Tussen 1990 en 2019 daalde de extreme armoede dramatisch dankzij exportgedreven groei; nu hapert die motor.

Bovendien verergeren de schuldenlasten. Veel ontwikkelingslanden leenden in dollars tijdens de periode van lage rentes.

Wanneer de handel vertraagt en valuta's in waarde dalen, wordt terugbetaling een enorme last.

Bovendien wordt de technologieoverdracht – de stille motor achter inhaalgroei – geblokkeerd.

Beperkingen op 5G-apparatuur, AI-chips en groene technologie betekenen dat de digitale en energietransitie later en tegen hogere kosten plaatsvindt.

Risicofactor	Onmiddellijke werking	Langetermijngevolgen	Voorbeeld van getroffen regio's
Tariefverhoging	Hogere inputkosten	Verminderde concurrentiekracht	Textiel uit Zuidoost-Azië
Ineenstorting van de grondstofprijzen	Lagere exportopbrengsten	Fiscale crises, bezuinigingen op sociale uitgaven	Afrika ten zuiden van de Sahara, Latijns-Amerika
vertraging van buitenlandse directe investeringen	Vertraagde industrialisatie	Een aanhoudende technologische kloof	India, Indonesië, Mexico
Valutadepreciatie	Geïmporteerde inflatie en sterke stijging van de schuldendienst	Risico op sociale onrust	Turkije, Argentinië, Egypte

Deze tabel, samengesteld op basis van gegevens van UNCTAD en de Wereldbank uit 2025, laat zien waarom zelfgenoegzaamheid geen optie is.

Welke strategieën kunnen ontwikkelingslanden toepassen?

Ten eerste, versnel de regionale integratie.

De Afrikaanse Continentale Vrijhandelszone (AfCFTA) en de uitgebreidere ASEAN-overeenkomsten zijn niet zomaar diplomatieke extraatjes, maar essentiële instrumenten om te overleven wanneer de routes over de Atlantische Oceaan en de Stille Oceaan onvoorspelbaar worden.

Ten tweede, klim doelbewust hogerop in de waardeketen. In plaats van ruw lithium te exporteren, zou Bolivia kunnen streven naar de binnenlandse productie van lithium van batterijkwaliteit.

In plaats van rauwe cacaobonen kan Ghana zich richten op premium chocolademerken.

Ten derde, omarm digitale handel. Een Ethiopische leerbewerker die rechtstreeks via wereldwijde platforms verkoopt, omzeilt traditionele kopers die door importheffingen in de knel komen.

De export van digitale diensten vanuit Kenia en de Filipijnen groeide jaarlijks met meer dan 151 TP3T, zelfs tijdens perioden van hoge spanningen.

Hier is een origineel voorbeeld: laten we het "PalmTech" noemen – een fictieve Indonesische coöperatie die overstapte van de export van ruwe palmolie (die zwaar werd getroffen door EU-regelgeving inzake ontbossing) naar de productie van gecertificeerde duurzame biodiesel voor de binnenlandse en Indiase markt. De inkomsten stabiliseerden, de werkgelegenheid nam toe en het geopolitieke risico daalde.

Nog een voorbeeld: “CopperNet”, een joint venture tussen Zambië en Chili die blockchain gebruikt om verantwoord gewonnen koper rechtstreeks te traceren naar Europese fabrikanten van elektrische voertuigen, waardoor regelgevingsdruk wordt omgezet in een prijsvoordeel.

Strategie	Kernvoordeel	Praktische facilitator
Regionale handelsblokken	Vermindert de afhankelijkheid van verre markten	AfCFTA, RCEP
Waardecreërende industrialisatie	Hogere, stabielere marges	Het succes van de Vietnamese elektronicasector
Digitale en dienstenexport	Lage blootstelling aan fysieke handelsbelemmeringen	IT in India, BPO in de Filipijnen
Duurzaamheidscertificering	Zet regelgeving om in een marktvoordeel.	RSPO-palmolie, fairtrade koffie

Wat betekenen handelsspanningen voor ontwikkelingslanden? Veelgestelde vragen

Vraag	Antwoord
Zijn de huidige handelsspanningen tijdelijk of structureel van aard?	Structureel. Het UNCTAD-rapport over handel en ontwikkeling uit 2025 waarschuwt voor een nieuw tijdperk van gefragmenteerde globalisering.
Welke ontwikkelingsregio's zijn het meest kwetsbaar?	Exporteurs van grondstoffen in Afrika ten zuiden van de Sahara en Latijns-Amerika, plus kleine productiecentra die te sterk afhankelijk zijn van individuele markten.
Kunnen ontwikkelingslanden profiteren van "friend-shoring"?	Ja, maar alleen als ze snel investeren in het naleven van de normen. Mexico en Vietnam hebben hiervan geprofiteerd; andere landen lopen het risico achter te blijven.
Zal een hervorming van de WTO het probleem oplossen?	Hoogstens gedeeltelijke hulp. Veel geschillen vinden tegenwoordig buiten de WTO-regels plaats, in het kader van nationale veiligheidsclausules.

Kortom, handelsspanningen betekenen voor ontwikkelingslanden noch onvermijdelijke achteruitgang, noch automatisch kansen, maar een cruciaal moment dat flexibiliteit en vooruitziendheid beloont.

Wie zijn partners diversifieert, de productie moderniseert en digitale en groene methoden omarmt, zal niet alleen overleven, maar er wellicht zelfs sterker uitkomen.

Wat handelsspanningen betekenen voor ontwikkelingslanden. Voor meer diepgaande inzichten kunt u deze actuele bronnen raadplegen:

• Het UNCTAD-rapport over handel en ontwikkeling 2025
• IMF Wereld Economische Vooruitzichten
• Wereldwijde economische vooruitzichten van de Wereldbank